Hiyerarşi Dağılımının Para Ve Sekse Etkisi

Hayata aynı noktadan başlamıyoruz.

Birisinin ailesinden gelen imkânları var. Bir başkası daha genç yaşta çalışmak zorunda. Birisi doğru insanlarla aynı ortamda büyüyor, diğeri o çevreye nasıl gireceğini bile bilmiyor.

Sonra hepsine aynı cümle söyleniyor: “Yeterince istersen her şeyi başarırsın.”

İstemek önemli olabilir. Fakat başlangıç şartlarını, kaynakları ve insanların içinde bulunduğu çevreyi yok sayan bir açıklama eksiktir.

Bu yazıda para, statü ve sosyal hiyerarşinin ilişkilere etkisini ele alacağım. Benim itirazım, herkesin aynı imkânlarla yarıştığını varsayan masala.

Hiyerarşi yalnızca kimin daha çok parası olduğu değildir

Bir ortamda kimin sözü dinleniyor? Kim insanları bir araya getiriyor? Kim kaynaklara, bilgiye veya fırsatlara daha kolay ulaşıyor?

Hiyerarşiyi anlamak için bunlara da bakman gerekiyor.

Bir iş yerinde yetki önemli olabilir. Bir müzik grubunda beceri, bir arkadaş çevresinde ise insanları tanımak ve organizasyon yapmak öne çıkabilir.

Bu yüzden insanları bütün hayatları boyunca geçerli tek bir sıraya dizmek fazla basit kalır. Aynı adam bir ortamda etkiliyken başka bir yerde kimse tarafından tanınmayabilir.

Kendi konumunu değerlendirirken de hangi ortamdan söz ettiğini bilmelisin. Nerede, hangi özelliğinin bir karşılığı var?

Para hareket alanını genişletebilir

Paranın etkisini romantik sözlerle ortadan kaldıramazsın.

Maddi imkânların olduğunda bazı planları yapmak, farklı yerlere gitmek ve kendine zaman ayırmak kolaylaşabilir. Başka birisi aynı plan için bütçesini ve çalışma saatlerini çok daha fazla düşünmek zorunda kalabilir.

Bu fark, sosyal hayatın nasıl yaşandığına da yansıyabilir.

Fakat buradan “Parası olan her erkek her kadını elde eder” sonucu çıkmaz. İnsanlarla iletişim kurabilmek, birlikte vakit geçirmek ve karşılıklı ilgi oluşturmak başka meselelerdir.

Paranın açabildiği kapıları görmekle her ilişkinin yalnızca paradan ibaret olduğunu söylemek aynı açıklama değil.

Görünürlük ve çevreyi hesaba kat

Bazı erkekler yeni insanlarla tanışmak için özel bir çaba harcamadan sürekli sosyal ortamların içinde bulunuyor.

Arkadaşları onları davet ediyor. Bir uğraşın içinde tanınıyorlar. İnsanlarla ortak tanıdıkları veya paylaşacakları konuları var.

Başka bir erkek ise evle iş arasında gidip geliyor. Kimseyle tanışmıyor, fakat bütün sorunu tek bir açılış cümlesini bilmemesine bağlıyor.

Burada eksik olan yalnızca konuşmaya nasıl başlayacağı olmayabilir. Yeni insanlarla karşılaşabileceği bir hayatı yoktur.

Sosyal çevre bu yüzden önemli. Birkaç etkileyici cümle öğrenip hayatının geri kalanını aynı bıraktığında, beklentinle yaşadığın şey arasında büyük bir fark oluşabilir.

Sana bir hayat mı satılıyor, bir ürün mü?

Reklam ve gösteriş meselesi burada devreye giriyor.

Bir araba yalnızca ulaşım aracı olarak sunulmuyor. Yanında saygınlık, özgürlük ve çekici bir hayatın görüntüsü verilebiliyor. Bir kıyafet yalnızca kumaşıyla değil, onu giyen adamın nasıl karşılanacağı hayaliyle pazarlanabiliyor.

Böyle bir mesajla karşılaştığında kendine sor: Ben bu ürünü mü istiyorum, yoksa bana gösterilen hayatı mı?

İkisini birbirine karıştırırsan, sahip olmadığın her şeyi kişisel bir eksiklik gibi görmeye başlayabilirsin.

Üstelik aldığın şey beklediğin hayatı getirmediğinde bu kez daha pahalı bir seçeneğe bakarsın. Böylece kendi ihtiyacından çok başkasının çizdiği görüntüyü takip edersin.

Neden mutlu olamayız? yazısında da bu beklenti döngüsünü ele alıyorum.

İnsanların seni istemesiyle kendi değerini birbirine bağlama

Çekici bulunan bir insanın daha fazla ilgi görmesi mümkün. Fakat aldığı ilgiyle bütün insani değerini aynı şey saymak seni yanlış bir hesaba sokar.

Bir kadının seni istememesi, hayatının değersiz olduğunun kanıtı değil. Bir ortamda tanınmıyor olman da hiçbir becerinin olmadığı anlamına gelmez.

Bunları söylerken herkesin eşit ilgi göreceğini iddia etmiyorum. Görmeyecek. Fakat ilgiyi kendi hayatının tek ölçüsü yaparsan, bütün kararlarını o ölçüyü artırmak için vermeye başlayabilirsin.

Sonra gerçekten ne istediğini unutursun.

İşini, tarzını, arkadaşlarını ve uğraşlarını yalnızca başkalarının gözünde nasıl görüneceğine göre seçersen kendi hayatını yaşamakta zorlanırsın.

Sistemi eleştirmekle kendi hareket alanını görmek birlikte mümkün

Şartların adaletsiz olduğunu düşünmek için her başarısızlığını kendi kusurun sayman gerekmiyor.

Ama bütün açıklamayı sisteme yüklediğinde de çalışabileceğin alanları gözden kaçırabilirsin.

Dil öğrenebilir misin? Bir beceride ilerleyebilir misin? İşindeki yeterliliğini artırabilir misin? Düzenli katılacağın bir sosyal ortam oluşturabilir misin?

Bunların her biri zaman ve imkân ister. Herkes aynı hızda ilerleyemez. Yine de kendi durumunda hangisinin yapılabilir olduğunu belirlemek, bütün gün başkalarının avantajlarını saymaktan daha kullanışlıdır.

“Her şey benim elimde” masalına da “Hiçbir şey yapamam” rahatlığına da sığınma.

Gösterişe değil, kullanılabilir güce yatırım yap

Güçlü görünmek için harcadığın şeyle seni gerçekten daha yeterli hâle getiren şeyi ayır.

Pahalı bir masada oturmak sana bir akşamlık görüntü verebilir. Bir işi iyi yapabilmek ise farklı durumlarda kullanabileceğin bir beceridir.

Doğru insanlarla tanışmak, verdiğin sözü tutmak, sorumluluk alabilmek ve bir konuda güvenilir olmak da zamanla karşılık bulabilir.

Benim bu yazıdaki çağrım bu: Büyük hedeflerin olsun ama kendi durumunu görmeden hayal satın alma.

Parayı, statüyü ve sosyal çevreyi küçümseme. Bunların etkisini anla. Sonra kendi hayatında neyi, hangi sırayla geliştireceğine bak.

Başkalarının hayatını izleyerek günlerini tüketme. Kendi imkânlarını genişletecek bir şey yap.