Mutsuzluk ve Tüketim Çılgınlığı

Daha iyi bir hayat istiyorsun. Daha çok para, daha güzel bir ev, daha iyi bir fizik, daha fazla seyahat ve daha tatmin edici ilişkiler.

Bunların hiçbirini istemende tek başına sorun yok.

Ama bir noktadan sonra isteklerin değişiyor. Güzel bir şey yaşamak istemekle yetinmiyorsun; başkalarının yaşadığını gördüğün her şeyi yaşamak zorunda hissediyorsun.

Birisinin arabasını, diğerinin tatilini, başka birisinin ilişkisini kendi hayatının eksikleri listesine ekliyorsun. Sonra dönüp elindekilere bakıyor ve yeterli bulmuyorsun.

Tüketim çılgınlığı dediğim mesele yalnızca çok alışveriş yapmak değil. Kendi hayatını sürekli eksik görüp o eksikliği yeni bir şeyle kapatmaya çalışmak.

Başkalarının hayatından kendine imkânsız bir standart kuruyorsun

Sosyal medyada birbirinden farklı insanların en dikkat çekici anlarını görüyorsun.

Birisi iyi kazanıyor. Başkası sürekli geziyor. Bir başkası çok sosyal. Diğeri fiziksel olarak çok iyi durumda.

Sen bunları tek bir adamın hayatıymış gibi birleştirip kendinle karşılaştırabiliyorsun. O hayalî adam her konuda senden ileride. Hem zengin hem fit hem özgür hem sürekli eğleniyor.

Böyle bir yarışta kendini geride hissetmen şaşırtıcı değil. Çünkü karşılaştırdığın şey gerçek bir hayatın bütünü değil.

Gördüğün görüntünün dışında ne kadar çalışma, sıkıntı, borç, yalnızlık veya sıradanlık bulunduğunu bilmiyorsun. Bazen gördüğün şeyin nasıl finanse edildiğini bile bilmiyorsun.

Buna rağmen kendi gününü o görüntünün karşısında değersizleştiriyorsun.

Satın aldığın şey bazen ürünün kendisi değil

Bir kıyafeti beğenebilirsin. Bir arabaya ihtiyacın olabilir. Daha kullanışlı bir telefon işini kolaylaştırabilir.

Fakat bazen üründen beklediğin şey bunlardan çok daha büyüktür.

O kıyafeti giyince saygı görmek istiyorsun. O arabayı alınca başarılı olduğunun anlaşılmasını bekliyorsun. O mekâna gidince hayatının nihayet ilginç görünmesini istiyorsun.

Pazarlama bu beklentilere seslenebilir. Sana ürünü gösterirken onun etrafına bir kimlik yerleştirir: Arzulanan adam, kazanan adam, hayatını yaşayan adam.

Sen de nesneyle birlikte o kimliği aldığını düşünebilirsin.

Ama satın alma işlemiyle karakter, beceri ve ilişki satın almıyorsun. Ürün gerçekten faydalı olsa bile bütün hayatını onun taşımasını bekleyemezsin.

Elde etmekle yetinmek neden farklı?

Bir hedefin peşinde uzun süre çalışabilirsin. Ulaştığında sevinirsin. Sonra günlük hayat devam eder ve o hedef artık hayatının sıradan bir parçası hâline gelebilir.

Burada hemen yeni bir eksik buluyorsan, kendine verdiğin mutluluk sözü sürekli ertelenir.

Önce işe girmek istersin. Sonra o işin unvanını küçümsersin. Bir araba alırsın, bu kez daha iyisi gözüne çarpar. Bir ilişkiye başlarsın, başkalarının ilişkisini izleyip kendi yaşadığını yetersiz bulursun.

Elindekini değerlendirmeden sürekli bir üst basamağa bakarsan, kazandıklarının tadını çıkaracak yer bırakmazsın.

Hedeflerini büyütebilirsin. Ama eski hedeflerine ulaşmış olduğunu da gör. Yoksa yıllarca çalışıp hiçbir yere varmamış gibi hissedersin.

İlişkileri de tüketilecek deneyimlere çevirebilirsin

Birlikte olduğun insanı tanımak yerine, onun sana nasıl bir görüntü kazandırdığıyla ilgilenmeye başladığında ilişki başka bir şeye dönüşür.

“Yanımda nasıl görünüyor?”

“Başkaları kıskanır mı?”

“Daha çekici birini bulabilir miyim?”

Bunlar bütün düşünceni kaplıyorsa, karşındaki insanın nasıl biri olduğu geri planda kalır. Seni anlayıp anlamaması, güvenilirliği ve birlikte geçirdiğiniz zamanın niteliği ikinci plana düşer.

Bazı erkekler için ilişki sayısı da bir statü hesabına dönüşüyor. Yaşadığı şeyden keyif almak yerine başkasına anlatacağı sonucu topluyor.

Böyle bir hayatı gerçekten istiyor musun, yoksa erkekliğini ispatladığını düşünmek için mi peşinden koşuyorsun?

Aynı soru ilişki beklentileri için de geçerli. Bir insandan aynı anda kusursuz görünüş, yüksek kazanç, sınırsız ilgi, heyecan ve tam uyum beklediğinde, onun gerçek bir insan olduğunu unutabilirsin.

Para önemli; fakat her eksik para eksikliği değil

Maddi sıkıntıyı küçümsemiyorum. Barınma, beslenme, sağlık ve güvenlik gibi ihtiyaçların karşılanması önemlidir. Bunlarda sorun yaşayan birine “Kafanda çöz” demek kolaycılık olur.

Fakat bazı sorunların çözümünü de yanlış yerde arayabilirsin.

Arkadaşlık kurmakta zorlanıyorsan daha pahalı bir telefon almak bunu tek başına çözmez. İşinden nefret ediyorsan her hafta sonu alışveriş yapmak belki bir süre oyalar ama çalışma hayatındaki sorunu ortadan kaldırmaz.

Hangi ihtiyacının karşılanmadığını açıkça görmen gerekiyor.

Dinlenmeye mi ihtiyacın var? Daha fazla gelire mi? Bir beceriye mi? Yakın ilişkilere mi? Yoksa yalnızca başkasının senden ileride görünmesine mi tahammül edemiyorsun?

Bunlar farklı meseleler. Hepsine aynı çözümü uygulayamazsın.

Statü yarışının bedelini hesapla

Daha iyi görünmek için bütçeni aşan harcamalar yapıyorsun. O harcamaları karşılamak için daha fazla çalışıyorsun. Sonra aldığın şeyleri kullanacak zamanın veya enerjin kalmıyor.

Dışarıdan iyi görünen ama içinde yaşamaktan hoşlanmadığın bir düzen kurabilirsin.

Burada yalnızca fiyatı değil, toplam bedeli düşün.

Bu tercih kaç saatini alacak? Sana yeni bir yükümlülük getirecek mi? Gerçekten kullanacak mısın? Kimse görmeyecek olsa yine isteyecek misin?

Başkalarının gözündeki konumun için ne kadar zaman ve huzur harcamaya razı olduğunu bilmelisin.

Her şeyi kazanamazsın. Seçim yaptığında bazı şeylerden vazgeçersin. Kendi önceliklerini belirlemezsen onları senin yerine reklamlar ve çevren belirler.

Kendini geliştirmekle sürekli eksik hissetmek arasındaki fark

Gelişmek isteyen adam bir eksik görür ve üzerinde çalışır. Kendini sürekli yetersiz sayan adam ise bir eksiğini kapatınca hemen başka bir sebeple kendisine saldırır.

İlkinde bir yön vardır. İkincisinde bitmeyen bir huzursuzluk.

Fiziğini geliştirebilirsin. Kazancını artırmak için çalışabilirsin. Giyimini ve sosyal becerilerini ilerletebilirsin. Bunları yaparken bugünkü hayatının tamamını çöpe atman gerekmiyor.

Erkek doğası üzerine yazısında anlattığım yapıcılık burada önem kazanıyor. Yalnızca daha fazlasını tüketmek yerine bir konuda yeterlilik kazanmak, ortaya bir şey koymak ve kendi emeğinin sonucunu görmek.

Her gelişimini sergilemek zorunda da değilsin. Bazı şeyler yalnızca senin hayatını daha iyi hâle getirdiği için değerlidir.

Hayatında neyin yeterli olduğuna karar ver

Her alanda sonsuza kadar daha fazlasını isteyebilirsin. Ama zamanın, paran ve dikkatin sınırlı.

Bu yüzden bazı konularda “Bu benim için yeterli” diyebilmen gerekiyor.

İşini gören eşyayı sırf yenisi çıktı diye değiştirmeyebilirsin. Keyif aldığın bir günü pahalı görünmediği için küçümsemeyebilirsin. İyi giden bir ilişkiyi başkasının vitrinine benzemiyor diye değersizleştirmeyebilirsin.

Bu, bütün hedeflerini bırakmak değil. Neye neden emek verdiğini bilmek.

Beklentilerini ayarlamak da burada işe yarar. Hayatından her an olağanüstü bir şey çıkmasını bekleme. Sıradan günlerin içinde de yaşadığını unutma.

Çalış, kazan, gez, öğren ve keyif al. Ama bütün bunları sürekli birilerine yetişmek için yapıyorsan biraz dur.

Hayatını büyütmeye çalışırken onu yaşanmaz hâle getirme. Başkalarının sergilediği görüntüyü kendi mutluluğunun şartı yapma.

Her gördüğünü istemek zorunda değilsin. İstediğin her şeyi elde etmeden de elindeki hayatı yaşamaya başlayabilirsin.