Başarılı Erkek ve Zeki Erkek: Aynı Şey mi?

Bir adam düşün. İyi kazanıyor, sosyal çevresi geniş, kendini iyi sunuyor ve istediği hayatı büyük ölçüde kurmuş.

Bir başka adam ise varoluşu, bilimi, sanatı ve insanın dünyadaki yerini düşünüyor. Çok merak ediyor, araştırıyor ama günlük hayatını aynı başarıyla yönetemiyor olabilir.

Hangisi daha başarılı? Hangisi daha zeki? Hangisinin hayatını yaşamak isterdin?

Bu sorular aynı soru değil.

Bu yazıda gündelik başarıyla entelektüel merak arasındaki farkı ele alacağım. “Zengin adam aptaldır, parasız adam zekidir” gibi kendini avutmaya yarayan bir hikâye anlatmayacağım. Böyle bir denklem yok.

Ama para kazanan veya çok ilgi gören herkesi hayatın bütün alanlarında üstün saymak da bana göre aynı derecede yüzeysel.

Başarılı Erkek ve Zeki Erkek: Aynı Şey mi?

Başarılı derken neyi ölçüyoruz?

Gündelik hayatta başarılı erkek dediğimizde genellikle görünür sonuçlara bakıyoruz.

Kazancı, mesleği, konumu, yaşadığı yer, sosyal çevresi ve sahip olduğu imkânlar dikkat çekiyor. Bunların bir kısmı gerçekten beceri, çalışma ve iyi kararlar gerektirebilir.

Fakat bir alandaki sonuçtan kişinin tamamı hakkında hüküm çıkarmak kolaycılık olur.

İşinde çok iyi bir adam ilişkilerinde kötü kararlar verebilir. İnsanları etkileyen biri, hakkında konuştuğu konuyu yeterince bilmiyor olabilir. İyi kazanan birisi kendi parasını kötü yönetebilir.

Başarısını inkâr etmene gerek yok. Ama hangi konuda başarılı olduğunu açıkça söyle.

Bir insanın her söylediğini ciddiye almak için tek bir başarısını yeterli görme.

Burada zeki erkek derken neyi kastediyorum?

Bu yazıda zekâ testi üzerinden bir sınıflandırma yapmıyorum. Özellikle bir düşünme eğilimini anlatıyorum: Günlük çıkarının ötesindeki soruları merak etmek.

Evrenin nasıl oluştuğu, canlılığın kökeni, bir sanat eserinin anlamı veya insanların neden belirli inançlara bağlandığı ilgini çekebilir.

Bunların hepsinin sana hemen para veya statü kazandırması gerekmez. Bazı sorulara yalnızca cevabını öğrenmek istediğin için zaman ayırırsın.

Benim değer verdiğim taraf bu.

Fakat felsefe okuman seni otomatik olarak daha zeki yapmaz. Bilim konuşman da söylediklerinin doğru olduğunu göstermez. Merakla birlikte dikkatli düşünmek, öğrenmek ve yanlışını kabul edebilmek gerekiyor.

Entelektüel görünmekle gerçekten bir şeyi anlamaya çalışmak arasında ciddi fark var.

Toplum neden görünür başarıyı daha kolay fark ediyor?

Bir insanın kazancını, unvanını veya arabasını değerlendirmek kolaydır. Düşüncesinin niteliğini değerlendirmek ise konuyu anlamayı gerektirebilir.

Bu yüzden bazı sonuçlar daha hızlı dikkat toplar.

Birisinin pahalı bir hayat sürdüğünü hemen görebilirsin. Bir araştırmanın veya eserin değerini anlamak için ise zaman ayırman gerekebilir.

Burada görünür başarıya bütünüyle küçümseyerek yaklaşmıyorum. Kendi hayatını kurabilmek önemlidir. Fakat bütün başarı hesabını başkalarının hemen görebildiği şeylerle sınırlarsan bazı değerleri kaçırırsın.

Sessizce iyi iş yapan, ciddi bilgi biriktiren veya yıllarca bir meseleye çalışan insan da ortaya bir şey koyuyor olabilir.

Her değerli iş aynı ölçüde alkış toplamıyor.

Benim ilgimi neden başka sorular çekti?

Benim için mesele hiçbir zaman yalnızca daha çok para, daha fazla ilgi ve daha gösterişli bir hayat değildi.

Bunların çekiciliğini inkâr etmiyorum. İyi yaşamak, güzel giyinmek ve maddi imkânlara sahip olmak hoşuma gider. Ama yalnızca bunların beni tatmin etmeyeceğini de biliyorum.

17 yaşımda dinlerle ilgili çelişkileri sorgulamaya başladım. Zamanla deizm ve ateizm üzerine düşündüm. Evrim teorisi, evrimsel psikoloji ve insan ilişkileri ilgimi çekti.

Kadınlarla ilişkileri anlamak için de okuyup deneyim kazanmaya çalıştım.

Bütün bunlarda ortak bir taraf var: Bana verilen açıklamayı yeterli bulmayıp biraz daha kurcalamak.

Bu kişisel yolculuğu herkesin yaşaması gerektiğini söylemiyorum. Benim için öğrenmenin, yalnızca bir sonuca ulaşmak için kullanılan araç olmadığını anlatıyorum. Öğrenmek başlı başına ilgimi çekiyor.

Merakın, başarısızlığını sakladığın yer olmasın

Burada kendine karşı dikkatli olman gerekiyor.

İş hayatında zorlanıyorsun diye para kazanmayı aptalca ilan edebilirsin. Sosyal ilişkilerin kötü gidiyor diye bütün insanları yüzeysel sayabilirsin.

“Ben fazla zekiyim, bu yüzden sıradan hayata uyamıyorum” cümlesi bazen seni rahatsız eden gerçekleri incelemekten kurtarır.

Belki gerçekten farklı önceliklerin vardır. Belki de öğrenmen gereken günlük becerileri ihmal ediyorsundur.

İkisini ayır.

Mental mastürbasyon yalnızca zenginlik hayali kurarken yapılmaz. Kendini sürekli anlaşılmayan büyük düşünür olarak görürken de aynı tuzağa düşebilirsin.

Bir düşüncenin sana üstün hissettirmesi, doğru olduğunu kanıtlamaz.

Maddi başarı da bütün sorularını cevaplamaz

Diğer tarafta da benzer bir hata var.

“Biraz daha kazanayım, sonra her şey tamam.”

Kazancın bazı sorunları çözebilir. Daha fazla imkân ve hareket alanı sağlayabilir. Fakat neye zaman ayırmak istediğini, hangi ilişkileri önemsediğini veya hayatını nasıl değerlendireceğini senin yerine belirlemez.

Bunları hiç düşünmeden yalnızca görünür başarıyı büyütürsen, bütün hayatın dışarıdan iyi görünen bir düzeni sürdürmeye dönüşebilir.

Günlük hayatı aşabilmek derken anlatmak istediğim de bu: Günlük meselelerini bırakmak değil, onların dışında da düşünecek bir alan açmak.

Başarıya ulaşmakla neyin peşinden gitmeye değer olduğunu seçmek farklı becerilerdir.

İkisini birlikte geliştirebilir misin?

Evet. Kendine zorunlu bir seçim dayatman gerekmiyor.

Para kazanmayı öğrenirken okumaya devam edebilirsin. Sosyal becerilerini geliştirirken merakını koruyabilirsin. Bir konuda derinleşirken günlük sorumluluklarını da yerine getirebilirsin.

Ama zamanın sınırlı olduğunu kabul etmen gerekiyor. Her alanda aynı anda en ileri noktada olamayabilirsin.

Bu yüzden önceliklerini bilinçli belirle.

Maddi olarak zor durumdaysan gelirini düzene koymaya ağırlık vermen gerekebilir. Hayatın sürekli çalışmaktan ibaret olduysa düşünmeye ve merakına yeniden yer açman gerekebilir.

Hayatta başarılı bir erkek olmak üzerine yazıda ele aldığım somut sonuçlarla burada konuştuğumuz merak birbirini dışlamak zorunda değil.

Kimin hayatını yaşamak istiyorsun?

Başkalarının ölçülerini bütünüyle benimsemek kolaydır. Para, statü ve ilgi listesi hazırdır. Sen de o listenin peşinden koşarsın.

Fakat kendi önceliklerini belirlemek daha zor olabilir. Çünkü bazı şeyleri istemediğini söylediğinde çevren bunu başarısızlık gibi değerlendirebilir.

Yine de yaşayacağın hayat senin.

Benim gözümde yalnızca güçlü görünmekten daha ilginç şeyler var. Bir soruyu gerçekten anlamak, bir düşüncenin peşinden gitmek ve yeni bir şey öğrenmek bunlardan bazıları.

Bunu seçiyorsan bedelini bilerek seç. Günlük hayatındaki eksiklerini romantikleştirme. Gündelik başarıyı seçiyorsan da bütün dünyayı kendi başarı cetvelinle ölçme.

Hem yaşayabileceğin bir düzen kur hem de aklını yalnızca o düzeni korumak için kullanma.

Kazandığın şeyler önemli. Ne düşündüğün ve neyi öğrenmeye değer bulduğun da önemli.

Şunları da sevebilirsiniz:


Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×
Secret Link