Hayatın Anlamı

Hayatın anlamı; bir anlamının olmamasıdır.

Bu cümle ilk bakışta karamsar gelebilir. Benim burada kastettiğim, yaşamaya değecek hiçbir şey olmadığı değil. Hayata başlarken elimize verilmiş, herkes için geçerli bir görevimiz olmayabilir. Ne yapacağımızı ve neye değer vereceğimizi kendimiz belirlemek zorunda kalabiliriz.

Asıl mesele de burada başlıyor. Hazır bir cevap bulamadığımızda kendi cevabımızı oluşturabilecek miyiz?

Hayata neden anlam vermek istiyoruz?

Yaşamak tek başına bize yetmiyor. Neden yaşadığımızı, yaptıklarımızın neye hizmet ettiğini ve sonunda geriye ne kalacağını da bilmek istiyoruz.

Sabah kalkıyor, çalışıyor, yemek yiyor, insanlarla görüşüyor ve uyuyoruz. Ertesi gün bunları yeniden yapıyoruz. Bu düzenin içinde kendimize ait bir amaç göremediğimizde, bütün bunları neden yaptığımızı sorgulamak oldukça anlaşılır.

Din, felsefe ve kişisel inançlar bu soruya farklı cevaplar veriyor. İnsan bu cevaplardan birini benimseyebilir veya kendi düşüncesini geliştirebilir. Ancak bir cevabı tekrar etmekle onu gerçekten benimsemek arasında fark var.

Başkalarının önemli bulduğu şeyleri kendimize hedef seçtiğimizde de aynı sorunla karşılaşabiliriz. Hedefe ulaşırız ama neden istediğimizi açıklamakta zorlanırız.

Bir şeyin bitmesi onu anlamsız yapar mı?

Hayatın bir sonu olduğunu düşünmek, yaptığımız her şeyi sorgulamamıza neden olabilir. Nasıl olsa bitecekse neden uğraşıyoruz?

Fakat bir deneyimin değerli olması için sonsuza kadar sürmesi gerekmiyor.

Bir sohbet biter. Okuduğun kitap biter. Öğrenmek için aylarını verdiğin bir konuda ilerlersin ve ardından başka bir meseleyle karşılaşırsın. Bunların geçici olması, yaşarken sana kattıklarını ortadan kaldırmaz.

Her şeyin kalıcı bir sonuç üretmesini beklersek yaşamın büyük bir kısmını değersiz saymış oluruz. Oysa bazen bir şeyi yapmanın karşılığı, doğrudan onu yaparken yaşadıklarımızdır.

Hayatın anlamı zevklerinin derinliğinde yatabilir

Burada zevk derken yalnızca eğlenmekten veya canının istediğini yapmaktan bahsetmiyorum.

Bir konuyu anlayabilmekten alınan zevk var. Uzun zamandır üzerinde çalıştığın bir işi tamamlamanın, bir beceride ilerlemenin, kendi düşünceni ifade edebilmenin verdiği tatmin var.

Bunların bazıları başlangıçta oldukça sıkıcı ve zor olabilir. Bir müzik aleti çalmayı öğrenirken ilk günlerde çıkardığın seslerden pek hoşlanmayabilirsin. Fakat öğrendikçe o uğraşın içinde daha önce fark etmediğin ayrıntıları görmeye başlarsın.

Zevkin derinleşmesi biraz da budur. Bir şeyle kurduğun ilişki, ona ayırdığın emekle birlikte gelişir.

Bu yüzden hayatı anlamlandırmak için sürekli yeni bir heyecan aramak yeterli olmayabilir. Bazen zaten ilgilendiğin bir şeyin içine biraz daha girmek gerekir.

Kendini tanımadan kendi anlamını bulamazsın

Sana neyin anlamlı geldiğini anlamak için kendini tanıman gerekiyor. Bunu yalnızca düşünerek yapmak da zor.

Denemediğin bir uğraşın sana uygun olup olmadığını bilemezsin. Başkasının hayatına bakarak kendi hayatından ne istediğini tamamen çözemezsin.

Hangi konuları merak ediyorsun? Hangi işi yaparken ortaya çıkan zorluklara katlanmaya razısın? Kimse görmese veya takdir etmese de sürdürmek isteyeceğin bir uğraşın var mı?

Bu soruların cevabı zamanla değişebilir. Yirmi yaşında önemli bulduğun bir şey, otuz yaşında aynı ağırlığı taşımayabilir. Kendi düşünceni yeniden değerlendirebilmek de kendini tanımanın bir parçasıdır.

Bilgi edinmek ve bir şey üretmek

Bilginin benim açımdan önemli bir yeri var. Çünkü öğrendikçe hem dünyayı hem de kendi düşüncelerimizin sınırlarını daha iyi görebiliyoruz.

Ancak bilgi edinmenin yanında onunla ne yaptığımız da önemli. Okuduğun bir düşünceyi tartışmak, öğrendiğin bir beceriyi kullanmak veya ortaya bir çalışma çıkarmak, bilgiyi hayatının içine taşır.

İsmini tarihe yazdırmak büyük bir hedef olabilir. Fakat yaptığın her şeyin değerini bununla ölçersen, ulaşabileceğin birçok anlamı gözden kaçırırsın. Bir işi iyi yapmak, bir sorunun çözümüne katkıda bulunmak veya öğrendiklerini bir başkasına aktarmak da somut bir karşılık yaratır.

Kendi cevabını yaşarken oluşturmak

Hayatın anlamına dair herkesi ikna edecek tek bir cevabım yok. Bu yazının çıkış noktası da zaten böyle bir cevabın zorunlu olmayabileceği düşüncesi.

Neye zaman ayırdığın, neyi öğrenmek istediğin, hangi sorumlulukları üstlendiğin ve ne ürettiğin zamanla senin cevabını oluşturabilir.

Bunun için önce hayatın bütün sorularını çözmen gerekmiyor. Merak ettiğin bir konuyla ilgilenmeye, önem verdiğin bir işe emek vermeye başlayabilirsin.

Hayatın anlamı bizim içimizde, kendi benliğimizde yatıyor olabilir. Onu bulmak zor olacak. Ama bunun için uğraşmaya değer.