Bilgisayar Oyunları ve Asosyallik

Bilgisayar oyunlarında seviye atlıyor, karakterini geliştiriyor, takımınla mücadele ediyor ve kazandığında başarının karşılığını hemen görüyorsun. Gerçek hayatta ise aynı açıklık yok. Aylarca çalışsan bile istediğin sonucu alamayabiliyor, insanlarla anlaşmakta zorlanıyor, nerede hata yaptığını çözemeyebiliyorsun.

Bu yüzden oyunların çekici gelmesi şaşırtıcı değil. Rekabet, keşif, arkadaşlık ve başarı hissi sunuyorlar. Üstelik kötü geçen bir günün ardından bilgisayarın başına oturmak, dışarıdaki sorunlarla uğraşmaktan daha kolay gelebiliyor.

Ancak burada kendine sorman gereken bir soru var: Oyun hayatına keyif mi katıyor, yoksa uğraşmak istemediğin hayatının yerini mi alıyor?

Bilgisayar Oyunları ve Asosyallik

Bilgisayar oyunları neden bu kadar çekici?

Oyunda ne yapman gerektiği çoğu zaman bellidir. Görevi tamamlarsın, kaynak toplarsın, rakibini geçersin. Başarısız olursan yeniden denersin. İlerlemeni gösteren puanlar, seviyeler ve sıralamalar vardır.

Gerçek hayatta ise “şunu yaparsan kesin başarılı olursun” diyen güvenilir bir görev ekranı bulunmaz. Bir iş öğrenmek, para kazanmak veya sosyal çevre kurmak daha belirsizdir. Emek vermen gerekir fakat sonucun garantisi yoktur.

Oyunlar bu belirsizliğin karşısında daha anlaşılır bir mücadele alanı sunabilir. Orada yetenekli, deneyimli ve sözü dinlenen birisin. Dışarıda ise nereden başlayacağını bile bilmiyor olabilirsin.

Oyundaki başarını küçümsemiyorum. Takım yönetmek veya zor bir rakibi yenmek emek isteyebilir. Fakat o başarı, hayatının diğer alanlarındaki eksikleri kendiliğinden kapatmaz. Karakterinin gelişmesiyle senin hayatının gelişmesi farklı şeylerdir.

Oyun oynamak insanı asosyal yapar mı?

Her oyun oynayan insanın sosyal hayattan koptuğunu söylemek saçmalıktır. Arkadaşlarıyla oyun oynayan, işini yapan, sporuna giden ve ilişkilerini sürdüren insanlar var. İnternette kurulan arkadaşlıklar da sırf internet üzerinden kuruldu diye değersiz değildir.

Mesele, oyun alışkanlığının hayatında neyin yerini aldığıdır.

Arkadaşlarınla buluşmak istiyor ama her seferinde oyunu seçiyorsan, yapman gereken işleri sürekli erteliyorsan veya dışarı çıkmayı giderek daha büyük bir yük gibi görüyorsan bu düzeni sorgulaman gerekir.

Ayrıca yön her zaman oyundan yalnızlığa doğru işlemez. İnsan yalnız hissettiği için de oyuna daha fazla yönelebilir. Sosyal ortamında kendini rahat hissetmeyen biri, çevrim içi ortamda daha kolay ilişki kurabilir.

Bu durumda yalnızca “oyunu bırak” demek eksik kalır. Dışarıdaki hayatının neden bu kadar tatsız veya zor geldiğine de bakmalısın.

Her sıkıntıda geri çekilmenin bedeli

Ahmet’in arkadaş grubunda Mehmet’le anlaşamadığını düşün. Mehmet bazen sinir bozucu konuşuyor, planlara uymuyor veya ortamın keyfini kaçırıyor. Ahmet de uğraşmak yerine eve dönüp oyun açıyor.

Bunu bir akşam yapmasında sorun olmayabilir. Fakat her anlaşmazlıkta aynı yolu seçerse sınır koymayı, derdini anlatmayı veya kendisine daha uygun bir çevre bulmayı sürekli erteler.

İnsan ilişkilerinde pürüz çıkar. Herkes istediğin gibi davranmaz. Bazen konuşman, bazen itiraz etmen, bazen de o çevreden ayrılıp başka insanlarla tanışman gerekir.

Elinin altında seni hemen meşgul edecek bir seçenek olması, bunları ertelemeyi kolaylaştırabilir. Rahatsızlık o akşam diner ama mesele olduğu yerde kalır.

Eskiden insanların çevresinden uzaklaşma imkanı daha sınırlıydı. Bunun dayanışma sağlayan tarafları da baskıcı tarafları da vardı. Bugün daha fazla seçeneğimiz var. Fakat kimseye mecbur olmamak, kendiliğinden iyi ilişkiler kuracağımız anlamına gelmiyor. Bunun için yine emek gerekiyor.

Zamanının karşılığında ne alıyorsun?

Eğlenmek için geçirdiğin her saati verimsizlik saymak zorunda değilsin. Hayatın her dakikası para kazandırmak veya bir beceri geliştirmek zorunda da değil.

Ama sürekli “vaktim yok” diyorsan zamanının nereye gittiğine dürüstçe bakmalısın.

Bir hafta boyunca ne kadar oynadığını kaydet. Tahmin etme, gerçekten bak. Ardından ertelediğin şeyleri yaz: Başvurmadığın işler, başlamadığın eğitim, görüşmediğin arkadaşların, yarım bıraktığın projeler…

Burada mesele, bütün o saatleri çalışmaya çevirmek değildir. Oyun için düzenli biçimde ayırabildiğin zamanın küçük bir bölümünü neden kendi hedeflerine ayıramadığını görmektir.

Hayatta başarılı bir erkek olmak üzerine düşünürken de aynı yere geliyoruz: İstediğin sonuçların günlük hayatında bir karşılığı olmalı.

Oyun alışkanlığında denge nasıl kurulur?

Önce neyi ihmal ettiğini belirle. “Daha düzgün yaşayacağım” gibi belirsiz bir karar yerine, bu hafta yapacağın işi ve görüşeceğin kişiyi netleştir.

Oyuna başlamadan önce bitireceğin saati seç. Bitişi yalnızca “bir maç daha” kararına bırakırsan plan sürekli uzayabilir. Arkadaşlarınla oynuyorsan ayrılacağın saati önceden söyle.

Sürekli ertelediğin bir iş varsa önce ona zaman ayır. Bütün sorumlulukların bitmesini beklemek zorunda değilsin; fakat günün en iyi saatlerini oyuna verip kendi işlerine yalnızca yorgunluğunu bırakma.

Dışarıdaki hayatını da somut olarak doldur. Bir arkadaşını ara, düzenli gidebileceğin bir etkinlik bul veya uzun zamandır merak ettiğin bir uğraşa başla. Bilgisayarı kapatıp saatlerce telefonda gezinmek, aradığın değişimi sağlamaz.

Günlük hayatı aşabilmek biraz da alıştığın düzenin dışına çıkıp başka şeylere zaman ayırabilmektir.

Oyun alışkanlığı ne zaman ciddi bir sorundur?

Oyun oynamayı sevmek veya dönem dönem uzun süre oynamak tek başına bağımlılık tanısı değildir. Dünya Sağlık Örgütü; oyun üzerindeki kontrolün bozulmasına, oyunun diğer faaliyetlerin önüne geçmesine ve olumsuz sonuçlara rağmen sürdürülmesine dikkat çekiyor. Kişinin yaşamında belirgin bir bozulma olması da değerlendirmede önem taşıyor.

Oyun nedeniyle işin, eğitimin veya ilişkilerin ciddi biçimde aksıyorsa ve kendi başına sınır koymakta zorlanıyorsan bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsin.

Kimse sırf başkaları istiyor diye evlenmek, çocuk yapmak veya her akşam dışarı çıkmak zorunda değil. Nasıl yaşayacağına sen karar verirsin.

Fakat seçtiğini söylediğin hayatla, uğraşmaktan kaçındığın hayatı birbirine karıştırma. Oyun oynamak istiyorsan oyna. Ama değiştirmek istediğin şeyleri sürekli erteliyorsan bir sonraki seviyeye geçmeden önce kendi hayatına bak.

Önerilen ürünler


One thought on “Bilgisayar Oyunları ve Asosyallik”

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×
Secret Link