Özgüven Nedir Ve Nasıl Kazanılır?

Özgüven kelimesi kişisel gelişim dünyasında o kadar çok kullanılıyor ki bazen ne anlatıldığını anlamak zorlaşıyor. Dik dur, göz teması kur, kendine inan, pozitif düşün… Bunları duyunca ertesi sabah başka bir adama dönüşeceğin izlenimi oluşuyor.

Sonra gerçek hayat geliyor. Birisi itiraz ediyor, yaptığın iş beklediğin gibi gitmiyor veya hoşlandığın kadın sana cevap vermiyor. Birkaç güzel cümleyle kurduğun özgüven de dağılıyor.

Benim burada anlatmak istediğim özgüven, kendini birkaç saat iyi hissetmekten daha fazlasıdır. Kendi hayatında karar verebilmek, bir şey öğrenmeye girişebilmek ve işler kötü gittiğinde tamamen dağılmadan devam edebilmektir.

Özgüven nedir?

Özgüven, kendine ve karşılaştığın durumlarla başa çıkabilme kapasitesine duyduğun güvendir. Bunun içinde bildiğin işi yapabilmek kadar, bilmediğin bir şeyi öğrenebileceğine inanmak da vardır.

Yüzme bilmiyorsan yüzme konusunda deneyimli biriyle aynı güvene sahip olman beklenmez. “Ben kendime güveniyorum” diyerek hazırlıksız şekilde derin suya atlamak da cesaret gösterisi değildir.

Ama “Henüz bilmiyorum, öğrenebilirim” diyebilmen özgüvenli bir başlangıçtır. Ders alır, güvenli koşullarda çalışır ve ilerlersin.

Özgüvenin iki tarafını burada görebilirsin: Gerçek deneyimin ve o deneyimi kazanırken kendine nasıl yaklaştığın.

Her şeyi baştan yapabiliyor olman gerekmiyor. Başlangıçta beceriksiz görünmeyi kaldırabilmen gerekiyor.

Her konuda aynı ölçüde özgüvenli olmak zorunda değilsin

İşinde çok rahat olan bir erkek, kalabalık karşısında konuşurken zorlanabilir. Arkadaş ortamında konuşkan olan biri, hoşlandığı kadınla tanışırken kasılabilir.

Bu, bütün kişiliğinin zayıf olduğu anlamına gelmez. Farklı alanlarda farklı deneyimlerin vardır.

“Ben özgüvensizim” diye kendine genel bir etiket yapıştırırsan çözebileceğin problemi büyütürsün. Onun yerine nerede zorlandığını açıkça söyle:

“Toplantıda fikrimi söylemekten çekiniyorum.”

“Tanımadığım insanlarla konuşmayı başlatamıyorum.”

“Birisi itiraz ettiğinde hemen geri adım atıyorum.”

Bunların her biri üzerinde ayrı ayrı çalışabilirsin. Belirsiz bir kişilik kusuruyla savaşmaktan daha somut bir başlangıç yapmış olursun.

Ailenin ve çevrenin etkisini gör, hayatını oraya kilitleme

Aile, insanın ilk deneyimlerini yaşadığı yerdir. Denemesine izin verilen, hata yaptığında aşağılanmayan ve sorumluluk alması desteklenen bir çocuğun hareket alanı daha geniş olabilir.

Sürekli susturulan, kararları onun yerine verilen veya her girişimi küçümsenen biri ise kendi fikrine güvenmekte zorlanabilir.

Baba figürü de bu açıdan önem taşıyabilir. Mücadele eden, sorumluluk alan ve çocuğuna alan tanıyan bir babayla; her şeyi kontrol edip farklı bir fikri tehdit gören bir babanın etkisi aynı olmayacaktır. Ancak hayatını yalnızca tek bir kişinin davranışları belirlemez.

Geçmişinin etkisini kabul etmek başka, geleceğinin bütün sorumluluğunu geçmişe bırakmak başkadır.

Sana deneme fırsatı verilmediyse bugün küçük denemeler yapmaya başlayabilirsin. Kendi kararların sürekli bastırıldıysa artık hangi konularda sorumluluk alabileceğini belirleyebilirsin.

Çocukluğunu değiştiremezsin. Bugün kurduğun düzen üzerinde ise çalışabilirsin.

Bağımsızlık, kendi kararının sorumluluğunu almaktır

Kendi hayatının kontrolünü istiyorsan bunun yalnızca özgürlük tarafına bakamazsın. Kararlarının maliyetini de üstlenmen gerekir.

Ailene karşı çıkmak tek başına bağımsızlık değildir. Ne yapacağını bilmeden kavga çıkarmak sana hareket alanı kazandırmayabilir.

İstediğin meslek, eğitim veya yaşam biçimi için bir planın var mı? Para kazanmak, giderlerini yönetmek ve gerekli becerileri öğrenmek konusunda ne yapıyorsun?

Maddi koşulların zorsa bunu küçümsemiyorum. Herkes aynı imkânlarla başlamıyor. Fakat mevcut koşullar içinde atabileceğin adımları belirlemen gerekiyor.

Kendi bütçeni takip etmek, bir işin sorumluluğunu almak veya bir eğitimi tamamlamak küçük görünebilir. Bunlar zamanla “Ben kendi işimi yönetebiliyorum” diyebilmen için somut dayanaklar oluşturur.

Deneyim kazanmadan kusursuz hissetmeyi bekleme

İlk yaptığın pilav kötü olabilir. Suyu fazla koyarsın, az pişirirsin veya dibini tutturursun.

Buradan “Ben yemek yapamayan bir insanım” sonucunu çıkarmak yerine neyi yanlış yaptığını öğrenirsin. Bir sonraki denemede daha iyi ayarlarsın. Zamanla hangi malzemeyle nasıl sonuç aldığını bilmeye başlarsın.

Sosyal becerilerde de benzer bir öğrenme tarafı vardır. İlk konuşmaların tutuk olabilir. Kendini gereksiz yere açıklayabilir, çok soru sorabilir veya ne söyleyeceğini şaşırabilirsin.

Bunları yapmış olman, sonsuza kadar böyle kalacağını göstermez.

Sürekli hazır hissetmeyi beklersen deneyim kazanamazsın. Yapabileceğin zorlukta bir adım seç, uygula ve sonucu değerlendir. Her denemenin başarılı olması gerekmiyor; sana bir şey öğretmesi gerekiyor.

Başarısızlığı kimliğine dönüştürme

Bir iş görüşmesinden olumsuz cevap almak, o pozisyona seçilmediğin anlamına gelir. “Ben hiçbir işe yaramam” sonucunu tek başına kanıtlamaz.

Bir kadının seninle görüşmek istememesi de bütün kadınların seni istemeyeceği anlamına gelmez.

Burada gerçekleri inkâr etmekten bahsetmiyorum. Hazırlıksızsan hazırlanacaksın. İletişimin kötüyse geliştireceksin. Aynı hatayı tekrar ediyorsan bunu fark edeceksin.

Ama bir sonucu değerlendirirken kendine hakaret etmenin sana katkısı yok.

Çerçeve kontrolü açısından da önemli olan budur: Yaşanan olayı görürsün fakat o olayın bütün değerini tanımlamasına izin vermezsin.

Özgüven kabadayılık değildir

Bağırmak, insanları küçümsemek veya her tartışmayı kazanmak zorunda hissetmek özgüvenin ölçüsü değildir.

Fikrini açıkça söyleyebilmek, bilmediğini kabul etmek ve gerektiğinde özür dilemek de sağlam bir duruşun parçasıdır.

Özgüvenli olmak herkese boyun eğmek anlamına gelmediği gibi herkese meydan okumak anlamına da gelmez. Birisi sana saygısızlık yaptığında sınırını belirtirsin. Her eleştiriyi saldırı sayıp kavgaya dönüştürmezsin.

Başkasını ezmeden kendi alanını koruyabilmek önemlidir. Sürekli üstünlük gösterisine ihtiyaç duyuyorsan neyi kanıtlamaya çalıştığına bak.

Kendine verdiğin sözleri küçült ama tut

Her pazartesi hayatını tamamen değiştireceğini söyleyip çarşamba günü bırakıyorsan kendine güvenmekte zorlanman şaşırtıcı değildir.

Yapabileceğinden çok daha büyük sözler vermek yerine sürdürebileceğin bir düzen kur.

Haftada birkaç kez çalışacağın bir beceri seç. Sürekli ertelediğin bir konuşmayı yap. Başladığın küçük bir işi bitir. Yapamadığın günlerde de kendini kandırmadan planını gözden geçir.

Amaç kusursuz bir disiplin gösterisi yapmak değildir. Kendi davranışlarının üzerinde etkili olabildiğini görmektir.

Özgüvenli bir hayat nasıl kurulur?

Özgüvenini yalnızca para, görünüş veya kadınlardan gelen ilgi üzerine kurarsan bunlardan biri sarsıldığında bütün yapın sallanabilir.

İşinde geliş, sosyal çevreni genişlet, bedenine bak ve ilgini çeken konularda derinleş. Bunları yalnızca başkalarının seni beğenmesi için yapma. Yaşadığın hayatın sana da bir karşılığı olsun.

Hayatta başarılı bir erkek olmak tek bir alandaki sonuçtan ibaret değildir. Bir beceride ilerlemek, sorumluluklarını yönetmek ve kendi kararlarının arkasında durabilmek de bunun parçasıdır.

Özgüven kazanmak için önce bütün kusurlarını yok etmen gerekmiyor. Eksiklerini görecek kadar dürüst, onlar üzerinde çalışacak kadar kararlı olman gerekiyor.

Kendine güvenmek bazen “Bunu yaparım” demektir. Bazen de “Şu an yapamıyorum ama öğrenmek için gereken emeği vereceğim” diyebilmektir.